Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Ăn mòn lò hơi: nguyên nhân, cơ chế và phương án kiểm soát

Hiểu các phản ứng điện hóa phức tạp gây ăn mòn lò hơi, từ oxy đến nứt do ứng suất, và tìm hiểu phương án kiểm soát hiệu quả.

Ăn mòn lò hơi là vấn đề quan trọng, thể hiện sự chuyển kim loại thành dạng giống quặng, chẳng hạn sắt thành oxit sắt. Đây là phản ứng điện hóa phức tạp với nhiều dạng, từ ăn mòn bề mặt chung đến xuyên thủng cục bộ tại điểm nhỏ. Hiểu nguồn gốc và cơ chế rất quan trọng để phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả.

Nguyên nhân và cơ chế ăn mòn lò hơi

Ăn mòn có thể bắt nguồn từ nhiều yếu tố, thường kết hợp với nhau:

  • Khí hòa tan: Oxy (O₂) và carbon dioxide (CO₂) là nguyên nhân chính. Oxy tấn công trực tiếp bề mặt kim loại, còn carbon dioxide hòa tan tạo axit carbonic (H₂CO₃), gây môi trường axit.
  • Bề mặt kim loại không đồng nhất: Khác biệt thành phần kim loại hoặc độ hoàn thiện bề mặt có thể tạo pin điện hóa cục bộ, thúc đẩy dòng ăn mòn.
  • Điều kiện pH thấp: Nước axit, pH thấp, tấn công trực tiếp kim loại lò hơi và tăng ăn mòn.
  • Nhiệt độ và ứng suất cao: Nhiệt độ và ứng suất cơ học cao trong kim loại tăng cơ chế ăn mòn. Ứng suất chu kỳ, thường do nóng lên và nguội đi nhanh, có thể gây nứt mỏi, đặc biệt tại vị trí đã bị ăn mòn làm nhám.
  • Chất lắng đọng: Lớp oxit-xỉ phức tạp có điểm nóng chảy thấp có thể tăng ăn mòn nhiệt độ cao khi ở pha lỏng và hỗ trợ oxy tới bề mặt kim loại.
  • Chất ăn mòn hóa học cụ thể: Tạp chất như amoniac hoặc khí chứa lưu huỳnh có thể tăng ăn mòn, đặc biệt với hợp kim đồng trong hệ thống.

Ăn mòn có thể xảy ra trong toàn hệ thống lò hơi:

  • Hệ thống nước cấp: Thường do nước pH thấp cùng oxy và carbon dioxide hòa tan.
  • Bản thân lò hơi: Thường khi độ kiềm nước lò thấp hoặc kim loại tiếp xúc nước chứa oxy lúc vận hành hay dừng máy.
  • Hệ thống hơi và nước ngưng: Chủ yếu do nhiễm carbon dioxide và oxy.

Nứt do mỏi ăn mòn

Nứt kim loại lò hơi có thể xảy ra theo hai cơ chế chính:

  1. Phòng ngừa ăn mòn không phù hợp: Ứng suất chu kỳ do gia nhiệt và làm nguội nhanh tập trung tại vị trí bề mặt bị nhám hoặc rỗ do ăn mòn.
  2. Nước đã xử lý phù hợp (cách gọi không chính xác): Vết nứt bắt đầu tại nơi kim loại được phủ màng oxit bảo vệ dày đặc, dưới tác dụng ứng suất chu kỳ. Vết nứt thường dày, tù, xuyên qua hạt kim loại và thường chạy theo chu vi ở mặt trong ống.

Yếu tố ảnh hưởng tốc độ ăn mòn thép

Tốc độ ăn mòn thép trong hệ thống lò hơi chịu ảnh hưởng của các thông số chính:

  • Nhiệt độ: Nhiệt độ cao hơn thường tăng tốc độ ăn mòn.
  • pH: Điều kiện axit và nồng độ kiềm ăn da quá cao tại chỗ có thể gây các dạng ăn mòn khác nhau. Đặt mục tiêu riêng cho nước cấp, nước lò và nước ngưng theo áp suất, vật liệu và chương trình xử lý; mức trung tính đến hơi kiềm chung không phù hợp cho mọi lò hơi.
  • Hàm lượng oxy: Oxy xâm nhập không kiểm soát có thể gây rỗ trong lò hơi công nghiệp. Tác động còn phụ thuộc độ tinh khiết, pH, vật liệu và chế độ xử lý; xử lý cấp oxy có kiểm soát trong chu trình điện năng độ tinh khiết cao phù hợp là phương án kỹ thuật riêng.
  • Yếu tố cơ học và vận hành: Vận tốc, ứng suất kim loại và mức khắc nghiệt của điều kiện sử dụng có thể ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ ăn mòn.

Phương án kiểm soát ăn mòn

Kiểm soát hiệu quả cần nhiều biện pháp phù hợp với loại ăn mòn cụ thể và đặc điểm riêng của hệ thống.

Các kỹ thuật kiểm soát chính:

  • Duy trì pH: Duy trì pH nước lò phù hợp là nền tảng. Thường kiểm soát độ kiềm để ngăn môi trường axit hoặc kiềm ăn da quá cao.
  • Kiểm soát oxy:
    • Khử khí: Thiết bị khử khí cơ học loại bỏ hiệu quả khí hòa tan, chủ yếu oxy và carbon dioxide, khỏi nước cấp.
    • Bộ tiếp xúc màng: Công nghệ màng tiếp xúc cung cấp phương pháp nâng cao để loại khí hòa tan.
    • Chất khử oxy: Khi phù hợp với chương trình hóa học được chọn, tác nhân như natri sulfit hoặc hydrazine có thể loại oxy dư. Chọn theo áp suất, vật liệu và mục đích dùng hơi; hydrazine cần kiểm soát phơi nhiễm riêng, còn chất khử không phải lựa chọn mặc định cho xử lý cấp oxy.
  • Kiểm soát lắng đọng: Ngăn chất lắng đọng ăn mòn bằng xử lý nước và xả đáy phù hợp giúp giữ bề mặt truyền nhiệt sạch, ngăn ăn mòn cục bộ.
  • Giảm ứng suất: Thiết kế và vận hành giảm ứng suất cơ học, tránh chu kỳ nhiệt nhanh giúp giảm nứt mỏi ăn mòn.

Gợi ý kỹ thuật AquaChain

Khi kiểm tra lò hơi, chú ý vùng thông lượng nhiệt cao và vị trí dòng chảy va đập vì thường xảy ra ăn mòn cục bộ và lắng đọng. Kiểm tra nội soi mặt trong ống có thể phát hiện rỗ hoặc nứt sớm bị bỏ sót khi chỉ quan sát bên ngoài.

Các vấn đề lò hơi liên quan

Ăn mòn là một trong những vấn đề quan trọng khi vận hành lò hơi. Các vấn đề khác gồm:

Để quản lý nước lò hơi toàn diện, cần hiểu đặc tính nước cấp lò hơi và áp dụng xử lý nước lò hơi hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Q1: Nguyên nhân chính gây ăn mòn hệ thống nước cấp là gì?

A1: Chủ yếu là nước pH thấp kết hợp sự hiện diện oxy và carbon dioxide hòa tan.

Q2: Nhiệt độ cao ảnh hưởng thế nào đến ăn mòn lò hơi?

A2: Nhiệt độ cao hơn thường thúc đẩy các phản ứng điện hóa liên quan, làm tăng tốc độ ăn mòn.

Q3: Những phương pháp hiệu quả nhất để loại khí hòa tan như oxy và carbon dioxide khỏi nước cấp là gì?

A3: Khử khí cơ học và bộ tiếp xúc màng là những phương pháp hiệu quả để loại khí hòa tan.

Tài liệu tham khảo: Veolia: kiểm soát ăn mòn lò hơi công nghiệp; IAPWS: hướng dẫn xử lý bằng chất bay hơi và cấp oxy.