Xử lý nước lò hơi rất quan trọng để duy trì hiệu suất, tuổi thọ và an toàn hệ lò hơi. Mục tiêu chính của xử lý và điều hòa hiệu quả là:
- Trao đổi nhiệt liên tục: Ngăn hình thành cặn trên bề mặt truyền nhiệt.
- Bảo vệ chống ăn mòn: Bảo vệ bộ phận lò khỏi ăn mòn.
- Tạo hơi chất lượng cao: Giảm cuốn tạp chất vào hơi.
Đạt những mục tiêu này bằng kết hợp xử lý bên ngoài và bên trong, thường dùng cùng nhau.
Xử lý bên ngoài: loại tạp chất trước lò
Xử lý bên ngoài tập trung giảm hoặc loại tạp chất trước khi nước vào lò. Cách này thường dùng khi nồng độ một hoặc nhiều tạp chất nước cấp cao hơn mức hệ lò chấp nhận.
Phương pháp bên ngoài thường gặp gồm:
- Làm mềm: Loại ion độ cứng, canxi và magiê, bằng trao đổi ion hoặc kết tủa. Tổ hợp phổ biến, hiệu quả là vôi nóng-zeolite để giảm độ cứng, độ kiềm và đôi khi silica, sau đó trao đổi cation.
- Bay hơi: Bay hơi và ngưng tụ phần nước được thiết kế; kiểm tra cuốn theo chất dễ bay hơi, giọt và độ tinh khiết nước ngưng. Nước cấp nhiều chất rắn hòa tan có thể phù hợp khi có nguồn nhiệt và quản lý chất dư tương thích, nhưng bay hơi không tự tạo hơi tinh khiết.
- Khử khí: Loại cơ học khí hòa tan, chủ yếu oxy và carbon dioxide có tính ăn mòn cao.
- Bộ tiếp xúc màng: Màng truyền khí có thể loại khí hòa tan cụ thể với chân không hoặc khí quét phù hợp. Đây là nhiệm vụ khử khí, không phải loại muối hòa tan hay mọi tạp chất nói chung.
- Khử khoáng/khử ion: Loại toàn diện ion khoáng hòa tan để tạo nước độ tinh khiết cao.
Xử lý bên trong: điều hòa trong hệ lò hơi
Xử lý bên trong điều hòa nước trong hệ cấp hoặc bao hơi và bổ sung cho làm sạch bên ngoài cần thiết. Có đủ khi dùng riêng không phụ thuộc loại lò, áp suất, chất ô nhiễm thực tế, độ tinh khiết nước ngưng và chương trình hóa học được phê duyệt; tỷ lệ nước ngưng hồi cao hoặc nước thô có vẻ tốt không phải bằng chứng.
Mục đích xử lý bên trong là:
- Ngăn tạo cặn: Phản ứng với độ cứng nước cấp để tránh kết tủa lên kim loại lò.
- Điều hòa bùn: Quản lý chất lơ lửng, ví dụ bùn độ cứng, oxide sắt, để không bám kim loại lò.
- Chống tạo bọt: Cho phép nồng độ chất rắn hòa tan, lơ lửng hợp lý mà không cuốn bọt vào hơi.
- Kiểm soát oxy và pH: Chỉ dùng khử khí và chất khử oxy theo chương trình hóa học đã chọn. Một số chu trình độ tinh khiết cao, toàn vật liệu sắt dùng xử lý oxy có kiểm soát; tăng độ kiềm hoặc luôn loại mọi oxy không phải chỉ dẫn chung.
Ngoài ra, xử lý bên trong cần ngăn ăn mòn và cặn trong hệ cấp nước, bảo vệ chống ăn mòn hệ nước ngưng hơi.
Sản phẩm điều hòa bên trong phổ biến
Các sản phẩm được thêm vào nước với liều cụ thể trong xử lý bên trong:
- Phosphate-chất phân tán và polyphosphate-chất phân tán, hóa chất làm mềm: Phản ứng với độ kiềm nước lò để trung hòa độ cứng, tạo hợp chất không tan như tricalcium phosphate có thể loại qua xả đáy.
- Chất phân tán tự nhiên và tổng hợp, tác nhân chống cặn: Nâng tính phân tán của sản phẩm điều hòa.
- Polymer tự nhiên: Lignosulfonate, tannin.
- Polymer tổng hợp: Polyacrylate, copolymer maleic acrylate, copolymer maleic styrene, polystyrene sulfonate.
- Tác nhân tạo phức/ức chế ngưỡng: Phân biệt kết tủa phosphate hoặc ức chế ngưỡng với tạo chelate, ví dụ EDTA trong chương trình đủ điều kiện. Các cơ chế và giới hạn định lượng không thay thế nhau.
- Chất khử oxy: Lựa chọn gồm natri sulfite, tannin, hydrazine và chất khử hữu cơ đủ điều kiện. Chỉ chọn khi chương trình yêu cầu môi trường khử, xét áp suất, vật liệu, độ tinh khiết, khử khí và kiểm soát phơi nhiễm; hydrazine cần biện pháp nghề nghiệp riêng, không mặc định cho xử lý oxy hóa.
- Chất chống bọt hoặc chống cuốn nước: Hỗn hợp chất hoạt động bề mặt thay đổi sức căng bề mặt, loại bọt và ngăn giọt nước cuốn vào hơi.
Cách điều hòa bùn
Điều hòa bùn trong lò thường theo hai cách chung:
- Keo tụ: Khi lượng bùn cao do nước cấp độ cứng cao, bùn được gom thành hạt bông lớn để dễ loại qua xả đáy. Thực hiện bằng điều chỉnh cẩn thận chất kiềm, phosphate và hữu cơ theo phân tích nước cấp.
- Phân tán: Khi bùn ít, nước cấp độ cứng thấp, dùng tỷ lệ phosphate và chất phân tán hữu cơ cao hơn để giữ hạt bùn phân tán trong nước lò.
Phương pháp châm hóa chất
Hóa chất bên trong thường được châm bằng bồn dung dịch và bơm định lượng hoặc bộ châm viên cầu đặc biệt.
- Hóa chất làm mềm, phosphate, soda ash, xút: Chọn điểm châm, tính tương thích và lịch liên tục/gián đoạn theo lò thực tế, chương trình được phê duyệt. Không mặc định một điểm nước cấp/bao hơi hoặc phản ứng hoàn toàn trước sôi cho mọi cấu hình.
- Chất khử oxy, sulfite, hydrazine, và chất bảo vệ hệ cấp, polyphosphate, hữu cơ: Nên châm vào hệ cấp nước liên tục nhất có thể.
- Chất ức chế ăn mòn nước ngưng: Có thể châm trực tiếp vào hơi hoặc hệ cấp tùy hóa chất cụ thể. Ưu tiên châm liên tục.
Gợi ý kỹ thuật AquaChain
Khi xử lý sự cố đóng cặn dai dẳng trong lò, luôn xác minh hiệu quả hệ làm mềm bên ngoài trước khi tăng liều phosphate bên trong. Bộ làm mềm quá tải có thể liên tục đưa độ cứng vào, khiến xử lý nội bộ khó khăn và làm nặng vấn đề bùn thay vì giải quyết cặn.
Câu hỏi thường gặp
Q1: Khác biệt chính giữa xử lý nước lò bên ngoài và bên trong là gì?
A1: Xử lý bên ngoài loại tạp chất trước khi nước vào lò, còn xử lý bên trong điều hòa tạp chất còn lại trong chính hệ lò.
Q2: Vì sao loại oxy quan trọng trong xử lý nước lò?
A2: Oxy xâm nhập không kiểm soát có thể gây rỗ trong nhiều hệ nước cấp công nghiệp. Mức oxy cần thiết, khử khí và chất khử phụ thuộc chu trình đã chọn; xử lý oxy có kiểm soát trong hệ độ tinh khiết cao là trường hợp riêng, không mặc định chuyển sang chương trình khử.
Q3: Chỉ xử lý bên trong có đủ để điều hòa nước lò không?
A3: Có thể đủ cho lò đã đánh giá riêng và nước cấp đủ điều kiện, nhưng riêng áp suất thấp/trung bình, tỷ lệ hồi nước ngưng cao hoặc nước thô có vẻ tốt không đủ. Xác minh tạp chất, giới hạn lò, xả đáy và độ tinh khiết hơi trước khi bỏ xử lý bên ngoài.