Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Khử khí trong hệ nước cấp lò hơi

Hướng dẫn nguyên lý và công nghệ khử khí dạng khay, phun, chân không cùng vai trò chống ăn mòn và nâng hiệu suất nhiệt trong lò hơi công nghiệp.

Khử khí cho nước cấp lò hơi

Nhiều chương trình lò hơi công nghiệp yêu cầu oxy hòa tan rất thấp, dùng khử khí cơ học, đôi khi bổ sung chất khử oxy có kiểm soát. Đặt mục tiêu theo áp suất, vật liệu và chương trình xử lý; không áp dụng yêu cầu oxy bằng không chung cho chu trình điện lực độ tinh khiết cao dùng xử lý có oxy kiểm soát.

Khử khí tuân theo các nguyên lý cơ bản:

  • Với dung dịch loãng trong cân bằng phù hợp, định luật Henry liên hệ nồng độ khí hòa tan với áp suất riêng phần trên bề mặt lỏng; nhiệt độ và đặc tính từng khí có ảnh hưởng.
  • Độ hòa tan khí giảm khi nhiệt độ lỏng tăng.
  • Trộn kỹ pha lỏng và khí tăng đáng kể hiệu quả tách khí.

Mục đích chính là giảm khí hòa tan, đặc biệt oxy và cacbon dioxit tự do, xuống mức rất thấp. Thiết bị còn gia nhiệt nước, cải thiện hiệu suất nhiệt, dự trữ nước cấp và tạo điều kiện hút phù hợp cho bơm nước cấp lò hơi.

Phương pháp khử khí

Có thể khử khí bằng nhiều phương tiện:

  • Vật lý:
    • Thiết bị gia nhiệt khử khí (dạng khay, dạng phun)
    • Khử khí chân không
    • Bộ tiếp xúc màng (ngày càng phổ biến)
  • Hóa học:
    • Chất khử oxy (thường dùng ở bước hoàn thiện)
    • Nhựa xúc tác

Cacbon dioxit thường được loại bằng khử khí vật lý.

Thiết bị khử khí có áp

Hai loại chính là dạng khay và dạng phun. Cả hai gia nhiệt nước đến nhiệt độ bão hòa, giảm độ hòa tan và áp suất riêng phần khí nhờ tiếp xúc hơi, thoát khí. Oxy dư phụ thuộc tiếp xúc, thoát khí, tải và tái xâm nhập; gia nhiệt đơn thuần không chứng minh loại hết.

Thiết bị gia nhiệt khử khí dạng khay

Cấu tạo gồm:

  • Vỏ bền, thường bằng thép cacbon thấp.
  • Vòi phun thường bằng thép không gỉ chống ăn mòn để phân phối nước vào.
  • Bộ ngưng tụ khí thoát tiếp xúc trực tiếp.
  • Nhiều cụm khay.
  • Vách bảo vệ giữa các khoang.

Quy trình:

  1. Nước vào được phun trong môi trường hơi, nhanh chóng nóng đến gần nhiệt độ bão hòa hơi, chỉ thấp hơn vài độ.
  2. Phần lớn khí không ngưng (chủ yếu oxy và cacbon dioxit tự do) được giải phóng khi phun.
  3. Bộ làm kín ngăn khí từ khoang phun tái nhiễm nước trong cụm khay.
  4. Nước chảy từ khay này sang khay khác, thành giọt hoặc màng mỏng tiếp xúc chặt với hơi vào.
  5. Tiếp xúc này đưa nước đến nhiệt độ bão hòa hơi và tách oxy còn lại hướng tới mức hiệu quả quy định.
  6. Nước đã khử khí rơi vào khoang chứa phía dưới, được lớp hơi bảo vệ khỏi tái nhiễm. Thường lưu trong bồn riêng.

Dòng hơi:

  • Hơi vào qua cửa khoang khay rồi đi xuống cụm khay, thường cùng chiều nước.
  • Một phần nhỏ ngưng khi nhiệt độ nước tăng tới bão hòa.
  • Hơi còn lại tiếp xúc mạnh với nước chảy qua khay.
  • Trước khi ra khoang khay, hơi đi lên giữa vỏ và vách ngăn tới khoang phun.
  • Phần lớn ngưng tụ thành một phần nước đã khử khí.
  • Một phần nhỏ hơi mang khí không ngưng được xả liên tục ra khí quyển. Thoát khí đủ rất quan trọng để khử khí hoàn chỉnh.
  • Hơi qua cụm khay có thể chéo dòng, ngược chiều hoặc cùng chiều nước.

Thiết bị gia nhiệt khử khí dạng phun

Cấu tạo gồm:

  • Vỏ thường bằng thép cacbon thấp.
  • Van phun đầu vào có lò xo, thường bằng thép không gỉ.
  • Khoang ngưng khí thoát tiếp xúc trực tiếp, cũng bằng thép không gỉ.
  • Bộ tiếp xúc hơi để khử khí cuối.

Quy trình:

  1. Nước được phun vào môi trường hơi, nóng đến gần nhiệt độ bão hòa, thấp hơn vài độ.
  2. Phần lớn khí không ngưng đi vào hơi.
  3. Nước nóng qua lớp nước làm kín rồi chảy xuống đáy bộ tiếp xúc hơi.
  4. Tại đây nước tiếp xúc kỹ với lượng hơi lớn, đạt nhiệt độ bão hòa hiện tại.
  5. Khi hỗn hợp nước–hơi đi lên, nhiệt độ nước đã khử khí hơi cao hơn nhiệt độ bão hòa do tổn thất áp nhỏ, tạo một ít bốc hơi nhanh giúp giải phóng khí hòa tan.
  6. Nước tràn từ bộ tiếp xúc sang khoang chứa bên dưới.

Dòng hơi:

  • Hơi vào qua khoang bên và đi đến bộ tiếp xúc hơi.
  • Sau đó đi lên khoang phun gia nhiệt nước đầu vào.
  • Phần lớn ngưng trong khoang phun, trở thành một phần nước đã khử khí.
  • Phần nhỏ mang khí không ngưng được xả liên tục ra khí quyển.

Khử khí chân không

Khử khí chân không vận hành dưới điểm sôi ở áp suất khí quyển, chủ yếu giảm ăn mòn trong hệ phân phối nước.

Cơ chế:

  1. Tạo chân không, đưa nước tới nhiệt độ bão hòa tại áp suất giảm.
  2. Vòi phun chia nước thành hạt nhỏ, hỗ trợ tách khí.
  3. Nước vào qua vòi rồi rơi qua cột chứa vòng Raschig hoặc vật liệu đệm tổng hợp khác.
  4. Tạo màng mỏng và giọt, thúc đẩy giải phóng khí hòa tan.
  5. Khí và hơi nước được hút liên tục, chân không duy trì bằng bộ hút tia hơi hoặc bơm chân không tùy quy mô.

Hiệu quả: So sánh oxy dư được bảo đảm tại lưu lượng, nhiệt độ, chân không hoặc điều kiện hơi và tải khí thực tế. Tên công nghệ không đủ xác định hiệu quả hoặc tính phù hợp.

Mỏi ăn mòn trong thiết bị khử khí

Mỏi ăn mòn, nhất là tại hoặc gần mối hàn, là vấn đề đáng kể. Kết hợp yếu tố cơ học và vận hành gây ra:

  • Cơ học: Quy trình chế tạo, mối hàn kém và thiếu khử ứng suất sau hàn.
  • Vận hành: Búa nước hoặc búa hơi gây ứng suất lớn.

Gợi ý kỹ thuật AquaChain

Thường xuyên kiểm tra mối hàn, bề mặt trong để phát hiện mỏi ăn mòn, đặc biệt vùng tập trung ứng suất. Bảo trì phòng ngừa gồm kiểm tra không phá hủy (NDT) để phát hiện nứt sớm; bảo đảm thoát khí để tránh lớp khí bao phủ làm tăng ăn mòn.

Câu hỏi thường gặp

Q1: Vì sao khử khí quan trọng cho nước cấp lò hơi? A1: Kiểm soát oxy hòa tan và cacbon dioxit tự do có thể gây ăn mòn trong điều kiện hóa học liên quan. Khử khí giúp giảm ăn mòn và gia nhiệt, nhưng bảo vệ còn phụ thuộc pH, vật liệu và chương trình tổng thể; không phải mọi chu trình tinh khiết cao đều cần oxy bằng không.

Q2: Chất khử oxy hóa học có thể thay hoàn toàn khử khí cơ học không? A2: Trong nhiều chương trình lò hơi công nghiệp truyền thống, hóa chất bổ sung thay vì thay thế loại bỏ cơ học. Xác nhận hiệu quả cơ học ở phần tỷ (ppb), tương thích hóa chất và dư lượng cần thiết. Chương trình điện lực có oxy hoặc xử lý hoàn toàn bay hơi theo chế độ oxy hóa có thể chủ động tránh chất khử; chọn theo hóa học thực tế.

Q3: Ưu điểm chính của khử khí có áp so với chân không là gì? A3: Thiết bị có áp có thể quy định oxy dư < 7 ppb hoặc < 0.007 mg/L trong điều kiện xác định, nhưng phải xác nhận bảo đảm thực tế và chương trình lò hơi. Thiết bị còn gia nhiệt, dự trữ nước. Điều kiện hút bơm phụ thuộc cao độ bình, áp suất, nhiệt độ nước, tổn thất đường ống và yêu cầu NPSH; riêng áp suất không bảo đảm, và hệ chân không có thể bố trí bơm hạ lưu phù hợp.

Lọc

Tài liệu tham khảo: Nguyên lý khử khí có áp Spirax Sarco, Xử lý chu trình bay hơi và có oxy IAPWS.