Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Tối ưu nước cấp nồi hơi: hướng dẫn kỹ thuật kiểm soát tạp chất

Hiểu vai trò chất lượng nước cấp nồi hơi, các tạp chất phổ biến và phương pháp xử lý hiệu quả để duy trì hiệu suất và tuổi thọ nồi hơi.

Nồi hơi là thiết bị tạo hơi hoặc lưu chất nóng, được tuần hoàn cho nhiều quá trình công nghiệp và sưởi. Nó chủ yếu gồm buồng đốt cung cấp nhiệt và phần nồi hơi nơi nước chuyển thành hơi. Hiệu năng nồi hơi phụ thuộc đáng kể vào chất lượng nước cấp.

Chu trình nước nồi hơi và các thách thức

Thành phần nước cấp

Nước cấp gồm tỷ lệ thay đổi của nước ngưng thu hồi và nước bổ sung mới đã qua các bước làm sạch. Chất lượng nước bổ sung, thường từ nước tự nhiên có hoặc chưa được tiền xử lý, trực tiếp quyết định thành phần nước cấp tổng thể.

Khi hơi sinh ra và rời nồi hơi, chất rắn hòa tan không bay hơi và chất rắn lơ lửng chủ yếu lưu lại, cô đặc trong nước nồi hơi, trừ phần lắng đọng và cuốn theo cơ học. Khí hòa tan và chất bay hơi có thể vào hơi. Xả đáy thải một phần nước cô đặc để kiểm soát tạp chất. Xả quá nhiều lãng phí nhiệt, nước và hóa chất, nhưng giảm xả không được vượt giới hạn nước nồi hơi hoặc độ tinh khiết hơi.

Vì sao xử lý nước cấp nồi hơi quan trọng

Xử lý đúng nước cấp rất quan trọng cho hiệu suất và tuổi thọ hệ nồi hơi. Nước chưa xử lý hoặc xử lý kém gây các vấn đề:

  • Tạo cặn: Chất rắn hòa tan cô đặc, tạo cáu hoặc bùn trong ống và trên bề mặt nồi hơi. Điều này giảm truyền nhiệt, tăng nhiên liệu và có thể gây quá nhiệt, hỏng ống.
  • Ăn mòn: Khí hòa tan như oxy và cacbon dioxit phản ứng với kim loại, gây ăn mòn và rỗ. Oxy gây rỗ cục bộ, còn cacbon dioxit tạo axit cacbonic ăn mòn đường hồi nước ngưng.
  • Giảm hiệu suất: Cặn và ăn mòn làm giảm hiệu năng, cần bảo trì thường xuyên hơn, sửa chữa tốn kém và có thể dừng ngoài kế hoạch.

Để giảm các vấn đề này, kiểm soát hoặc loại tạp chất bằng xử lý ngoài trước khi nước vào nồi hơi hoặc xử lý trong nồi hơi. Xem thêm hướng dẫn xử lý nước nồi hơi.

Tạp chất thường gặp và phương pháp xử lý nước cấp

Bảng sau liệt kê tạp chất thường gặp, tác động và phương pháp xử lý phổ biến.

Tạp chấtVấn đề gây raPhương pháp xử lýGhi chú/chi tiết
Khí hòa tan
Hydro sulfua (H₂S)Mùi trứng thối, vị khó chịu, ăn mòn phần lớn kim loại.Sục khí, lọc, clo hóa.Chủ yếu có trong nước ngầm và nước mặt ô nhiễm.
Cacbon dioxit (CO₂)Ăn mòn; tạo axit cacbonic trong nước ngưng, gây ăn mòn đường nước ngưng.Khử khí, trung hòa bằng kiềm.Amin tạo màng và amin trung hòa thường dùng chống ăn mòn đường nước ngưng.
Oxy (O₂)Ăn mòn oxy và rỗ cục bộ trong tuyến nước cấp, nồi hơi; tác động hệ hơi tùy hóa học chu trình.Khử khí cơ học và chương trình kiểm soát oxy riêng cho hệ; natri sulfit hoặc hydrazin là ví dụ, không phải lựa chọn chung.Hydrazin độc, cần kiểm soát thao tác nghiêm ngặt; một số chương trình xử lý oxy hóa độ tinh khiết cao chủ ý kiểm soát thay vì loại hết oxy.
Chất rắn lơ lửng
Trầm tích và độ đụcBùn, cặn và cuốn theo cơ học.Làm trong, lọc.Giới hạn tùy áp suất, thiết kế và mục đích dùng hơi; độ đục và nồng độ chất rắn lơ lửng là phép đo khác nhau, giá trị nước uống không phải giới hạn nước cấp nồi hơi.
Chất hữu cơCuốn theo, tạo bọt; cặn có thể tắc ống, góp phần ăn mòn.Làm trong, lọc, xử lý hóa học.Thường có trong nước mặt do thực vật phân hủy, dòng chảy nông nghiệp. Hữu cơ có thể phân hủy tạo axit hữu cơ, giảm pH nước cấp và tấn công ống nồi hơi. Cũng có thể tạo bọt bằng cách ổn định bọt hơi trên mặt nước. Gồm tảo cát, nấm mốc, nhớt vi khuẩn, vi khuẩn sắt/mangan.
Keo và chất ô nhiễm phân tán
Dầu và mỡTạo bọt và cặn trong nồi hơi.Keo tụ, lọc.Thường vào nồi hơi theo nước ngưng hồi bị nhiễm bẩn.
Khoáng hòa tan
Độ cứng (canxi (Ca), magiê (Mg))Cáu giảm truyền nhiệt, có thể gây quá nhiệt và hỏng ống.Làm mềm, xử lý hóa học trong nồi hơi.Bicacbonat, sulfat, clorua và nitrat góp vào độ cứng. Một số muối canxi ít tan hơn khi gia nhiệt; magiê có thể kết tủa dạng hydroxit hoặc hợp chất ít tan khác tùy hóa học.
Natri (NaOH, NaHCO₃, Na₂CO₃)Chất rắn hòa tan hoặc kiềm cao thúc đẩy tạo bọt/cuốn theo; phân hủy bicacbonat và cacbonat giải phóng CO₂ có thể axit hóa nước ngưng. Kiềm xút cô đặc có thể gây ăn mòn hoặc nứt.Trao đổi ion, khử ion hoặc khử kiềm phù hợp; khử khí loại khí, không loại muối natri.Muối natri thường rất tan; kiểm soát phải phù hợp áp suất nồi hơi và hóa học chu trình.
Sulfat (SO₄²⁻)Có thể tạo cáu canxi sulfat cứng nếu có canxi và điều kiện phù hợp.Khử ion.Không có một ngưỡng sulfat chung cho mọi nồi hơi; dùng giới hạn theo áp suất và hệ.
Clorua (Cl⁻)Độ mặn cao góp phần cuốn theo; nhiễm clorua còn gây lo ngại ăn mòn.Khử ion.Cuốn nước tùy mức nước, tải, tách hơi và hóa học, không chỉ một muối.
Sắt (Fe) và mangan (Mn)Cặn có thể giảm truyền nhiệt.Oxy hóa/lọc hoặc trao đổi ion phù hợp cho tạp chất nguyên nước; kiểm soát ăn mòn và xử lý nước ngưng cho oxit vận chuyển trong hệ.Ion hòa tan và oxit lơ lửng có trong nguồn khác nhau; xử lý phải phù hợp dạng thực tế.
Silica (SiO₂)Cặn nồi hơi cứng và cặn tua bin; cuốn theo bay hơi phụ thuộc áp suất rất quan trọng.Khử ion phù hợp hoặc tiền xử lý loại silica, như xử lý vôi đã xác nhận.Silicat có thể tạo cặn bám chắc. Làm sạch cần phân tích cặn, phương pháp tương hợp luyện kim và kiểm soát chuyên môn; axit flohydric nguy hiểm, không mặc định là biện pháp thường quy.

Vấn đề chính do tạp chất nước trong nồi hơi

Chất lượng nước cấp không phù hợp gây ba nhóm vấn đề chính:

  • Đóng cáu: Lớp cứng cách nhiệt hình thành trên bề mặt truyền nhiệt do khoáng hòa tan như canxi, magiê, silica kết tủa. Hiệu suất giảm, có thể quá nhiệt và hỏng cục bộ.
  • Tạo bọt và cuốn nước:
    • Tạo bọt: Bọt ổn định trên mặt nước nồi hơi, có thể cuốn nước vào đường hơi. Nguyên nhân gồm chất rắn lơ lửng, hữu cơ, kiềm và một số chất rắn hòa tan ở nồng độ cao.
    • Cuốn nước: Nước phun đột ngột, mạnh cùng hơi, thường do mức nước cao, tải đổi đột ngột hoặc nồng độ cao một số chất rắn hòa tan như muối natri.
  • Ăn mòn: Kim loại nồi hơi suy giảm do phản ứng hóa học hoặc điện hóa với nước và khí hòa tan, đặc biệt oxy và cacbon dioxit. Hậu quả là mất vật liệu, giảm toàn vẹn kết cấu và có thể rò rỉ hoặc vỡ.

Gợi ý kỹ thuật AquaChain

Hiệu chuẩn, xác minh thiết bị đo độ dẫn điện, pH và oxy hòa tan theo chu kỳ của nhà sản xuất và nhà máy, đồng thời đối chiếu số đo trực tuyến với mẫu phù hợp. Lấy mẫu làm nguội an toàn và xử lý nhanh hóa học vượt giới hạn hỗ trợ châm hóa chất, kiểm soát xả đáy, tránh xử lý thiếu hoặc mất quá nhiều nước, hóa chất và năng lượng.

Câu hỏi thường gặp

Q1: Vì sao cần xả đáy nếu nước cấp đã xử lý? A1: Sau xử lý, một số tạp chất vẫn vào nồi hơi. Khi sinh hơi, chúng cô đặc trong nước còn lại. Xả đáy loại một phần nước cô đặc để tránh cáu, bọt và ăn mòn, duy trì tạp chất ở mức chấp nhận được.

Q2: Xử lý nước nồi hơi ngoài và trong khác nhau thế nào? A2: Xử lý ngoài loại tạp chất trong nước bổ sung nguyên liệu trước khi vào nồi hơi, như làm mềm, khử khoáng. Xử lý trong điều chỉnh nước trong nồi hơi bằng hóa chất để kiểm soát cáu, ăn mòn, bọt hoặc hỗ trợ thải tạp chất qua xả đáy.

Q3: Vì sao silica là tạp chất đặc biệt đáng lo trong nước cấp? A3: Silica tạo cáu silicat rất bám, khó loại trong nồi hơi. Nó còn có thể bay hơi ở áp suất nồi hơi cao, đi theo hơi và lắng trên cánh tua bin, làm giảm mạnh hiệu suất và tuổi thọ tua bin.