Hệ thống hấp thụ ướt là công nghệ quan trọng trong khử lưu huỳnh khí thải (FGD), được thiết kế để loại sulfur dioxide (SO₂) khỏi khí thải công nghiệp. Hệ thống có vai trò thiết yếu để tuân thủ môi trường và kiểm soát chất lượng không khí, đặc biệt trong phát điện và sản xuất quy mô lớn.
Quá trình hấp thụ ướt
Trong FGD ướt dùng đá vôi hoặc vôi, huyền phù kiềm chứa đá vôi (CaCO₃) hoặc vôi (Ca(OH)₂) tiếp xúc khí thải. Không nên mô tả các chất rắn này là dung dịch chất hấp thụ đã hòa tan hoàn toàn.
Phản ứng hóa học và dòng ngược chiều
Trong cấu hình phổ biến, huyền phù chất hấp thụ kiềm được phun vào tháp phun. Hệ thống dùng dòng ngược chiều, trong đó huyền phù đi từ trên xuống còn khí thải nóng đi từ dưới lên. Thiết kế tối đa tiếp xúc giữa khí và chất hấp thụ lỏng.
Huyền phù kiềm trung hòa SO₂. Các phản ứng tổng thể đơn giản hóa được trình bày dưới đây; dạng tồn tại thực tế trong pha nước và hydrat sunfit phụ thuộc điều kiện công nghệ:
- Hấp thụ sulfur dioxide: SO₂(g) + CaCO₃(s) → CaSO₃(s) + CO₂(g)
- hoặc SO₂(g) + Ca(OH)₂(s) → CaSO₃(s) + H₂O(l)
Trong hệ oxy hóa cưỡng bức, không khí oxy hóa canxi sunfit (CaSO₃) và hình thành canxi sunfat dihydrat (CaSO₄·2H₂O), hay thạch cao. Biểu diễn tổng thể đã cân bằng là:
- Oxy hóa thành thạch cao: 2CaSO₃(s) + O₂(g) + 4H₂O(l) → 2CaSO₄·2H₂O(s) (thạch cao)
Oxy hóa cưỡng bức dùng đá vôi (LSFO)
Oxy hóa cưỡng bức dùng đá vôi (LSFO) thúc đẩy oxy hóa sunfit và sản xuất thạch cao có kiểm soát. Nó có thể giúp quản lý cáu cặn, nhưng vẫn cần điều kiện oxy hóa, kiểm soát chất rắn và vận hành huyền phù phù hợp; không phải bảo đảm không có lắng đọng.
Quản lý xả đáy FGD và xử lý nước thải
Quản lý hiệu quả huyền phù tuần hoàn quan trọng do tạp chất tích lũy.
Nhu cầu xả đáy
Theo thời gian, huyền phù tuần hoàn tích lũy nồng độ cao tổng chất rắn hòa tan (TDS), tổng chất rắn lơ lửng (TSS), kim loại nặng và clorua. Để tránh tạp chất làm giảm hiệu quả hấp thụ và độ bền vật liệu, một phần huyền phù phải được xả liên tục. Dòng xả này gọi là nước thải xả đáy FGD.
Loại hệ thống: tái sinh và dùng chất hấp thụ một lần
Có thể phân loại hệ FGD theo cách xử lý chất hấp thụ sau thu giữ lưu huỳnh, thay vì theo việc huyền phù có tuần hoàn trong tháp hay không:
- Hệ thống tái sinh: Chất hấp thụ được tái sinh, giải phóng lưu huỳnh đã thu giữ vào dòng thu hồi riêng rồi trở lại công đoạn thu lưu huỳnh. Chỉ bổ sung vôi mới vào huyền phù tuần hoàn không phải tái sinh chất hấp thụ.
- Hệ thống dùng một lần: Chất hấp thụ bị tiêu hao, tạo chất thải hoặc sản phẩm phụ như thạch cao. Huyền phù vẫn có thể tuần hoàn nội bộ, với dòng xả có kiểm soát đi xử lý nước thải; thuật ngữ không có nghĩa toàn bộ huyền phù tháp bị thải sau một lượt.
Các bước xử lý nước thải của hệ dùng một lần
Với hệ dùng một lần, nước xả đáy FGD qua quá trình xử lý nhiều cấp:
- Bể điều hòa: Nước thải từ tháp hấp thụ SO₂ trước tiên vào bể điều hòa. Bước này giúp đồng nhất nồng độ chất ô nhiễm và lưu lượng, tạo nước vào ổn định hơn cho các bước xử lý sau.
- Giảm quá bão hòa: Khi cần, điều chỉnh pH và kết tủa các thành phần gây cáu cặn, rồi tách rắn để giảm quá bão hòa phía sau. Chọn thuốc thử theo hóa học nước thải thực tế thay vì xem bước này là loại khí SO₂ còn lại.
- Bể phản ứng: Nước thải tiếp tục đến bể phản ứng, nơi bổ sung hóa chất cụ thể để thúc đẩy:
- Oxy hóa bổ sung: Chuyển hóa sunfit còn lại khi cần, với kiểm chứng điểm kết thúc.
- Kết tủa: Loại một số kim loại và dạng gây cáu cặn. Kết tủa không loại mọi muối hòa tan, gồm clorua.
- Kết tụ: Có thể dùng sắt(III) clorua để keo tụ và đồng kết tủa, còn polyme phù hợp hỗ trợ tạo bông. Xác nhận thuốc thử, liều và khuấy trộn bằng thử nghiệm nước thực tế.
- Bể lắng: Nước đã xử lý vào bể lắng, nơi chất rắn kết tụ (bùn) lắng bằng trọng lực. Bể tách hiệu quả chất rắn khỏi dòng lỏng.
- Quản lý bùn: Bùn bể lắng được thu và tách nước, thường bằng ép lọc hoặc ly tâm. Xác định ô nhiễm và yêu cầu thải bỏ hay tái sử dụng áp dụng. Bùn xử lý nước thải chứa kim loại đã thu giữ không tự động tương đương thạch cao FGD thương mại được thu hồi riêng.
- Xử lý dòng tràn: Chọn xử lý bổ sung theo mục tiêu xả thải hoặc tái sử dụng thực tế. Làm trong và chỉnh pH có thể để lại muối hòa tan, selenium hoặc hợp chất nitơ cần xử lý cụ thể; không giả định lọc hay oxy hóa chung đáp ứng mọi giới hạn.
Gợi ý kỹ thuật AquaChain
Để tối ưu sử dụng chất hấp thụ và giảm cáu cặn, giám sát thời gian thực cả nồng độ SO₂ đầu vào và pH huyền phù trong tháp. Dữ liệu cho phép điều chỉnh động, chính xác tốc độ cấp chất hấp thụ, tăng hiệu quả loại bỏ và tránh cấp quá liều gây tăng chi phí hóa chất cùng cáu cặn hoặc bám bẩn thứ cấp.
Câu hỏi thường gặp
Mục đích chính của tháp hấp thụ ướt trong FGD là gì?
Mục đích chính là loại sulfur dioxide (SO₂) khỏi khí thải công nghiệp, tránh phát ra khí quyển và giảm mưa axit cùng tác động môi trường khác.
Vì sao cần “xả đáy” trong hệ hấp thụ ướt?
Xả đáy cần để loại tạp chất tích lũy như tổng chất rắn hòa tan (TDS), tổng chất rắn lơ lửng (TSS), kim loại nặng và clorua khỏi huyền phù chất hấp thụ tuần hoàn. Không xả đáy sẽ làm giảm hiệu quả tháp và có thể gây hỏng thiết bị.
Thạch cao là gì và tạo ra trong tháp hấp thụ ướt như thế nào?
Thạch cao là canxi sunfat dihydrat (CaSO₄·2H₂O). Trong tháp, nó được tạo bằng cách đưa không khí vào huyền phù canxi sunfit (CaSO₃), oxy hóa sunfit thành sunfat và hình thành thạch cao dạng sản phẩm phụ rắn.