Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Vai trò thiết yếu của khử trùng nước uống trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Tìm hiểu vì sao khử trùng nước uống thiết yếu cho sức khỏe cộng đồng, các vi sinh vật gây bệnh, nhóm của chúng và nguồn ô nhiễm.

Sự cần thiết của khử trùng nước uống

Bảo vệ nguồn, tách hạt, khử trùng đã được thẩm định và quản lý phân phối cùng giảm rủi ro vi sinh. Khử trùng là hàng rào quan trọng trong nhiều dây chuyền nước uống, nhưng không một bước riêng lẻ chứng minh nước không có mọi rủi ro sức khỏe; yêu cầu phụ thuộc nguy cơ nguồn và quy định áp dụng.

Tìm hiểu vi sinh vật trong nước

Vi sinh vật có khắp trong tự nhiên, đất, không khí, thực phẩm và nước, nhưng thường không nhìn thấy bằng mắt thường. Nhiều vi sinh vô hại, thậm chí có lợi cho sức khỏe, chẳng hạn hỗ trợ trao đổi chất; một số gây bệnh, đặc biệt ở người suy giảm miễn dịch.

Vi khuẩn và động vật nguyên sinh là sinh vật, còn virus là tác nhân lây nhiễm cần tế bào chủ. Chúng có thể tồn tại tự do, trong cụm hoặc bám hạt; liên kết với hạt có thể cản loại bỏ hay bất hoạt.

Các nhóm vi sinh gây bệnh trong nước uống

Vi sinh gây bệnh trong nước uống có thể chia thành ba nhóm: vi khuẩn, virus và động vật nguyên sinh ký sinh. Vi khuẩn, virus có thể hiện diện trong nước mặt và ngầm, còn động vật nguyên sinh ký sinh chủ yếu gặp ở nguồn nước mặt.

Vi khuẩn

Vi khuẩn đơn bào có thể dạng cầu, xoắn hoặc que, riêng lẻ hoặc thành chuỗi, bó, cặp. Khoảng chiều dài 0.4 to 14 µm (0.000016 to 0.00055 inches) và chiều rộng 0.2 to 12 µm (0.000008 to 0.00047 inches) là minh họa, không phải giới hạn sinh học chung. Một số loài có thể phân chia trong 15 to 30 minutes khi thuận lợi; nhiều loài chậm hơn hoặc không phát triển trong hệ nước cụ thể.

Một số vi khuẩn tạo bào tử, cấu trúc bảo vệ cao kháng nhiệt, khô, giúp chống điều kiện bất lợi như thiếu ẩm, thức ăn. Vi khuẩn có vai trò quan trọng trong môi trường, như phân giải hữu cơ, và trao đổi chất của con người.

Virus

Virus là tác nhân lây nhiễm chỉ sinh sản trong tế bào chủ sống, không hoạt động ngoài vật chủ. Chúng có vỏ bảo vệ và có thể có dạng mũi giáo, cầu hoặc sợi. Kích thước rất nhỏ, thường 0.02 and 0.09 µm (0.0000008 to 0.0000035 inches), cho phép đi qua lọc thiết kế giữ vi khuẩn.

Virus sử dụng tế bào chủ để sinh sản và chứa bộ gen DNA hoặc RNA. Virus liên quan con người có thể hiện diện trong và trên cơ thể, nên không được mặc định vắng khỏi hệ vi sinh tự nhiên. Phân và vật liệu nhiễm khác có thể làm ô nhiễm nước; phơi nhiễm và lây nhiễm phụ thuộc virus cùng hàng rào xử lý.

Động vật nguyên sinh ký sinh

Động vật nguyên sinh ký sinh là đơn bào, có vật chủ, dinh dưỡng và vòng đời riêng theo loài. Truyền qua nước có thể qua nang, noãn nang được bảo vệ, đặc biệt nang Giardia và noãn nang Cryptosporidium từ ô nhiễm phân. Độ nhạy chlorine khác nhau, Crypto đặc biệt kháng. Dùng lọc, UV, ozone đã được thẩm định phù hợp hoặc hàng rào được phép theo mục tiêu, không mặc định thứ tự chất khử trùng chung.

Nguy cơ lây nhiễm từ nước ô nhiễm

Khả năng lây nhiễm mầm bệnh qua nước phụ thuộc nhiều yếu tố:

  • Loại mầm bệnh: Mầm bệnh có độc lực và tính lây nhiễm khác nhau.
  • Đường truyền: Cách mầm bệnh tiếp cận vật chủ.
  • Liều lây nhiễm: Số vi sinh tối thiểu cần để gây bệnh. Với nhiều virus và động vật nguyên sinh ký sinh, liều đặc biệt thấp.
  • Khả năng tồn tại của vi sinh: Sống ngoài vật chủ phụ thuộc loài, giai đoạn sống, nhiệt độ và nước; không có thứ tự tồn tại chung giữa nguyên sinh, virus và vi khuẩn.
  • Sức đề kháng vật chủ: Miễn dịch, sức khỏe tổng thể người phơi nhiễm. Trẻ nhỏ, người già và suy giảm miễn dịch đặc biệt dễ tổn thương do sức đề kháng thấp hơn.

Sau nhiễm, mầm bệnh nhân lên trong vật chủ, tăng nguy cơ bệnh. Không phải mọi người nhiễm đều có bệnh, nhưng người bị bệnh có thể dễ truyền, chủ yếu qua dịch tiết.

Nguồn ô nhiễm nước

Nước chảy qua khu vực thu nhận nhiều chất, gồm vi sinh vật. Phần đáng kể vi sinh gây bệnh qua nước có nguồn từ phân người hoặc động vật.

Phân có thể mang tải vi sinh cao, nhưng số lượng thay đổi. Chất thải gia súc có thể chứa E. coli, nang Giardia và noãn nang Cryptosporidium, còn gia cầm có thể chứa Salmonella, Campylobacter. Bón phân chuồng và dòng chảy mặt có thể đưa chúng vào nước mặt hoặc ngầm; phân khoáng tự thân không nhất thiết là nguồn mầm bệnh.

Nước thải quản lý kém là nguồn quan trọng khác. Nước cống, nước thải chưa xử lý, đặc biệt khi mưa lớn gây tràn hệ thống, có thể xả trực tiếp vào nước mặt hoặc ngầm. Nơi thiếu vệ sinh phù hợp, đặc biệt ở các nước đang phát triển, nước chưa xử lý có thể trực tiếp làm ô nhiễm nguồn nước uống, gây rủi ro bệnh qua nước rất cao. Kể cả dùng bể tự hoại xử lý, mầm bệnh vẫn có thể thấm vào nước mặt và ngầm.

Không phải mọi mầm bệnh đều từ phân. Vi khuẩn Legionella, chẳng hạn, thường có trong nước và có thể dễ nhân lên trong mạng phân phối. Vi sinh gây bệnh khác sống tự nhiên trong nước mặt, tạo nguy cơ liên tục.

Gợi ý kỹ thuật AquaChain

Khi thiết kế, vận hành khử trùng, luôn xem thời gian tiếp xúc chất khử trùng với nước, tức giá trị CT, dựa trên mầm bệnh mục tiêu, nhiệt độ và pH. Thường xuyên hiệu chuẩn thiết bị giám sát lượng dư trực tuyến bằng mẫu lấy tại điểm để đo chính xác, tối ưu châm hóa chất cho cả hiệu quả và giảm phụ phẩm.

Câu hỏi thường gặp

Q1: Vì sao vẫn cần khử trùng nếu xử lý sơ cấp đã loại phần lớn mầm bệnh?

A1: Tách sơ cấp và lọc không nhất thiết đạt hiệu quả 100% với mọi mầm bệnh. Khử trùng đã được thẩm định bổ sung các hàng rào khác; an toàn vi sinh còn cần bảo vệ nguồn, vận hành đúng và kiểm soát phân phối.

Q2: Những nhóm vi sinh gây bệnh chính đe dọa nước uống là gì?

A2: Nhóm chính cần quan tâm gồm vi khuẩn, virus và động vật nguyên sinh ký sinh. Mỗi nhóm có thách thức riêng về loại bỏ, bất hoạt.

Q3: Vì sao nguyên sinh ký sinh như Giardia và Cryptosporidium đặc biệt khó khử trùng?

A3: Nang hoặc noãn nang bảo vệ có thể chịu chlorine hóa thường quy, đặc biệt Cryptosporidium. Chọn lọc đã thẩm định hoặc UV, ozone theo mục tiêu cùng xử lý hóa học được phép theo sinh vật và yêu cầu vận hành thực tế; UV là bức xạ, không phải chất khử trùng hóa học.

Chuẩn bị nước uống

Tài liệu tham khảo