Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Bệnh do Leptospira: Hiểu bệnh, nguy cơ và các vấn đề xử lý nước

Hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do Leptospira, một bệnh nhiễm khuẩn lây qua nước bị ô nhiễm và nước tiểu động vật, trình bày triệu chứng, tình hình lưu hành toàn cầu và biện pháp phòng ngừa.

Hiểu bệnh do Leptospira: Một mối đe dọa lây từ động vật sang người

Bệnh do Leptospira là nhiễm trùng do xoắn khuẩn thuộc chi Leptospira gây ra, có thể ảnh hưởng đến cả người và động vật. Loài gặm nhấm, động vật hoang dã khác, gia súc và vật nuôi có thể mang vi khuẩn; động vật nhiễm bệnh có thể có biểu hiện bệnh hoặc không có triệu chứng nhưng vẫn thải vi khuẩn qua nước tiểu. Tính chất lây từ động vật sang người khiến kiểm soát phơi nhiễm môi trường liên quan đến động vật trở nên quan trọng đối với y tế công cộng.

Các đường lây truyền sang người

Con người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc với nước tiểu động vật nhiễm bệnh hoặc nước và đất bị ô nhiễm. Vi khuẩn có thể xâm nhập qua vết cắt, vết trầy xước và niêm mạc, và nước bị ô nhiễm cũng có thể được nuốt vào. Nước lũ và môi trường ẩm ướt có thể làm tăng phơi nhiễm; chỉ xử lý nước uống không loại bỏ nguy cơ do lội nước, tắm hoặc tiếp xúc qua da trong công việc.

Biểu hiện lâm sàng và khó khăn trong chẩn đoán

Ở người, bệnh do Leptospira có các biểu hiện rất đa dạng, từ bệnh nhẹ giống cúm đến tình trạng nặng đe dọa tính mạng. Một số người nhiễm bệnh có thể không có triệu chứng, làm chẩn đoán thêm khó khăn. Tính không đặc hiệu của các triệu chứng sớm thường dẫn đến chẩn đoán nhầm, góp phần làm số ca được báo cáo trên toàn cầu thấp hơn thực tế.

Các triệu chứng thường gặp bao gồm:

  • Sốt cao
  • Đau đầu dữ dội
  • Rét run
  • Đau cơ
  • Nôn
  • Vàng da (da và mắt chuyển vàng)
  • Đỏ mắt
  • Đau bụng
  • Tiêu chảy
  • Phát ban

Các biến chứng nặng có thể xuất hiện, bao gồm:

  • Suy thận
  • Viêm màng não
  • Suy gan
  • Suy hô hấp

Bệnh do Leptospira nặng có thể gây tử vong. Bệnh có biểu hiện phù hợp sau khi tiếp xúc với động vật, đất hoặc nước lũ cần được đánh giá lâm sàng kịp thời; điều trị sớm có thể giảm mức độ nặng và thời gian mắc bệnh.

Tình hình lưu hành toàn cầu và báo cáo thiếu

Bệnh do Leptospira xảy ra ở cả nông thôn và đô thị trong khí hậu ôn đới và nhiệt đới. Hạn chế trong chẩn đoán và báo cáo thiếu làm khó xác định gánh nặng thực tế, và tỷ lệ mắc tại địa phương thay đổi theo phơi nhiễm, mùa và hoạt động giám sát:

  • Khí hậu ôn đới: Nhiễm bệnh vẫn xảy ra, bao gồm sau phơi nhiễm trong hoạt động giải trí, công việc hoặc nước lũ; dùng dữ liệu giám sát địa phương có ghi thời gian thay vì một tỷ lệ hằng năm áp dụng chung.
  • Khí hậu nhiệt đới: Nhiễm bệnh thường gặp hơn ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, và số ca có thể tăng sau mưa lớn và lũ lụt; nguy cơ vẫn phụ thuộc vào điều kiện địa phương.

Nhiều yếu tố khiến bệnh do Leptospira bị bỏ sót và báo cáo thiếu ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm triệu chứng không đặc hiệu và năng lực chẩn đoán chưa được phổ biến rộng rãi.

Các biện pháp phòng ngừa và an toàn nước

Vì nước bị ô nhiễm có vai trò quan trọng trong sự lây truyền bệnh do Leptospira, các biện pháp an toàn và xử lý nước hiệu quả rất cần thiết để phòng ngừa. Những biện pháp chính bao gồm:

  • Bảo vệ nguồn nước: Thực hiện các biện pháp ngăn chất thải động vật làm ô nhiễm nguồn nước mặt dùng để uống, giải trí hoặc tưới tiêu.
  • Xử lý nước: Sử dụng các hàng rào lọc và khử trùng có hiệu quả được xác nhận cho chất lượng nước thực tế và vi sinh vật mục tiêu, đồng thời bảo vệ phân phối và lưu trữ. Chỉ tên công nghệ hoặc cấp lọc danh nghĩa không chứng minh được độ an toàn.
  • Phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE): Tránh nước lũ có thể bị ô nhiễm khi có thể. Khi không thể tránh tiếp xúc trong công việc, dùng ủng và găng tay phù hợp, che vết thương và tuân thủ quy trình kiểm soát phơi nhiễm; xử lý nước uống không bảo vệ vùng da bị phơi nhiễm.
  • Vệ sinh môi trường và cá nhân: Cải thiện cơ sở hạ tầng vệ sinh môi trường và khuyến khích thực hành vệ sinh tốt để giảm ô nhiễm môi trường.

Gợi ý kỹ thuật của AquaChain

Đánh giá ô nhiễm do động vật và các thay đổi liên quan đến lũ tại nguồn nước, sau đó xác minh các hàng rào xử lý ở điều kiện độ đục, nhu cầu chất khử trùng, thời gian tiếp xúc và lưu lượng thực tế. Đồng thời giám sát việc bảo vệ phân phối và lưu trữ. Kết hợp biện pháp nước uống với kiểm soát phơi nhiễm trong công việc và hoạt động giải trí; không cho rằng chúng ngăn mọi đường nhiễm bệnh do Leptospira.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Làm thế nào để chẩn đoán xác định bệnh do Leptospira ở người?

Đáp: Chẩn đoán kết hợp biểu hiện lâm sàng và tiền sử phơi nhiễm với xét nghiệm như PCR và xét nghiệm kháng thể. Lựa chọn mẫu và độ nhạy phụ thuộc vào giai đoạn bệnh: PCR máu hữu ích ở giai đoạn sớm, PCR nước tiểu ở giai đoạn muộn hơn, và kháng thể có thể chưa được phát hiện ở giai đoạn sớm. Một kết quả âm tính sớm không tự nó loại trừ nhiễm bệnh; bác sĩ cần lựa chọn xét nghiệm và giải thích kết quả.

Hỏi: Vật nuôi trong nhà có thể truyền bệnh do Leptospira sang người không?

Đáp: Có. Vật nuôi, bao gồm chó, có thể nhiễm bệnh và thải vi khuẩn qua nước tiểu, khiến con người phơi nhiễm trực tiếp hoặc qua môi trường bị ô nhiễm. Tránh tiếp xúc với nước tiểu, thực hành vệ sinh phù hợp và tham khảo bác sĩ thú y về tiêm phòng và chăm sóc được khuyến cáo tại địa phương; tiêm phòng không bảo đảm ngăn mọi trường hợp nhiễm bệnh hay phơi nhiễm.

Hỏi: Các phương pháp xử lý nước nào có hiệu quả đối với Leptospira?

Đáp: Một quy trình nhiều hàng rào được thiết kế đúng, xác nhận hiệu quả và vận hành đúng có thể giảm phơi nhiễm vi khuẩn qua nước uống. Chọn lọc và khử trùng theo chất lượng nguồn nước và hiệu quả đã được xác minh, bảo vệ phân phối và lưu trữ, đồng thời xác minh chất lượng vi sinh. UV không tạo dư lượng bền trong mạng phân phối, và chỉ xử lý nước uống không ngăn nhiễm bệnh do đất hoặc nước bị ô nhiễm tiếp xúc với da hay niêm mạc.

Tài liệu tham khảo