Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Bệnh do Giardia: nguyên nhân, triệu chứng và biện pháp xử lý nước

Tìm hiểu nhiễm ký sinh trùng thường truyền qua nước do Giardia lamblia, triệu chứng và các phương pháp xử lý nước thiết yếu để phòng ngừa.

Hiểu bệnh do Giardia

Bệnh do Giardia là nhiễm trùng ruột non do động vật nguyên sinh ký sinh Giardia lamblia. Tác nhân chủ yếu lây theo đường phân–miệng. Các đường nhiễm thường gặp nhất gồm ăn thực phẩm nhiễm từ bàn tay chưa rửa của người bệnh hoặc uống nước ngầm nhiễm phân động vật hay người mang bệnh.

Triệu chứng và diễn tiến

Một số người nhiễm Giardia lamblia không có triệu chứng; tỷ lệ thay đổi theo quần thể. Triệu chứng thường bắt đầu một đến hai tuần sau nhiễm, gồm:

  • Tiêu chảy
  • Đầy hơi
  • Co thắt bụng
  • Sụt cân

Trong một số trường hợp, nhiễm trùng có thể trở thành mạn tính, dẫn đến tình trạng nặng hơn như:

  • Tiêu chảy nặng kéo dài
  • Nhiều khí trong dạ dày
  • Phản ứng dị ứng
  • Suy dinh dưỡng
  • Chậm tăng trưởng, nhất là ở trẻ em

Dịch tễ và yếu tố nguy cơ

Bệnh do Giardia có trên toàn thế giới, kể cả vùng ôn đới và phát triển. Nguy cơ gắn với phơi nhiễm: tiếp xúc gần trong nhà trẻ, nước chưa xử lý, nuốt nước giải trí, tiếp xúc động vật nhiễm hoặc phân và tiếp xúc phân trong hoạt động tình dục. Nguy cơ phụ thuộc phơi nhiễm, không phụ thuộc bản dạng. Điều kiện vệ sinh môi trường không đầy đủ làm bệnh dễ lây.

Các biện pháp xử lý nước phòng Giardia

Phòng bệnh chủ yếu dựa vào rào cản hiệu quả để cắt đường lây phân–miệng, trong đó xử lý nước có vai trò thiết yếu. Nang Giardia lamblia tương đối chịu được clo hóa thông thường hơn vi khuẩn và virus, vì vậy cần nhiều rào cản vững chắc.

1. Lọc

Loại bỏ vật lý bằng lọc rất hiệu quả với nang Giardia do kích thước của chúng, thường 8-12 micromet.

  • Lọc truyền thống: Keo tụ, tạo bông, lắng và lọc cát nhanh được thiết kế để loại các hạt cỡ này.
  • Lọc màng: Vi lọc (MF) và siêu lọc (UF) có thể giữ nang Giardia khi hiệu suất loại tác nhân, tính toàn vẹn module và kiểm soát bypass đã được xác minh; chỉ kích thước lỗ danh định không chứng minh loại bỏ.

2. Khử trùng

Nang Giardia chịu clo tốt hơn, nhưng phương án khử trùng phù hợp vẫn rất quan trọng.

  • Clo hóa: CT yêu cầu phụ thuộc nồng độ, thời gian tiếp xúc hữu hiệu, nhiệt độ, pH và mục tiêu bất hoạt. Không xem chỉ dẫn chung tăng liều hoặc thời gian là thiết kế đã kiểm chứng.
  • Khử trùng tia cực tím (UV): UV có thể bất hoạt nang qua tổn thương di truyền; duy trì phản ứng đã kiểm chứng trong giới hạn lưu lượng, độ truyền UV và liều thực cấp.
  • Ozone hóa: Ozone có thể bất hoạt nang khi đạt CT và điều kiện vận hành yêu cầu; cần xét nhu cầu ozone, thủy lực và sản phẩm phụ.

3. Bảo vệ nguồn nước

Bảo vệ nguồn nước thô khỏi nhiễm phân là rào cản đầu tiên và quan trọng nhất. Điều này gồm:

  • Thực hiện kế hoạch quản lý lưu vực nghiêm ngặt.
  • Kiểm soát dòng chảy nông nghiệp và xả nước thải.
  • Xây dựng thực hành vệ sinh phù hợp trong lưu vực.

4. Tính toàn vẹn mạng phân phối

Duy trì tính toàn vẹn mạng phân phối ngăn tái ô nhiễm sau xử lý.

  • Kiểm tra và sửa đường ống thường xuyên để ngăn rò rỉ và chất ô nhiễm xâm nhập.
  • Duy trì dư lượng chất khử trùng phù hợp trong toàn hệ thống.

Gợi ý kỹ thuật AquaChain

Khi bảo dưỡng hoặc xử lý sự cố hệ lọc để loại động vật nguyên sinh như Giardia, luôn ưu tiên thử tính toàn vẹn vật liệu hoặc màng. Ngay cả lỗ thủng nhỏ hay dòng chảy tắt cũng có thể cho nang đi qua, ảnh hưởng an toàn nước. Tối ưu rửa ngược và theo dõi độ đục đầu ra có thể cảnh báo vấn đề, nhưng độ đục thấp không chứng minh không có nang và không thay thế thử tính toàn vẹn trực tiếp đã kiểm chứng của màng.

Câu hỏi thường gặp

Q1: Bệnh do Giardia lây như thế nào? A1: Chủ yếu qua đường phân–miệng, thường từ thực phẩm hoặc nước ô nhiễm, đặc biệt nước ngầm nhiễm phân người hoặc động vật.

Q2: Triệu chứng chính của bệnh do Giardia là gì? A2: Triệu chứng thường gặp gồm tiêu chảy, đầy hơi, co thắt bụng và sụt cân. Ở ca mạn tính có thể dẫn đến tiêu chảy nặng, suy dinh dưỡng và chậm tăng trưởng.

Q3: Xử lý nước phòng bệnh do Giardia như thế nào? A3: Xử lý hiệu quả phòng bệnh bằng nhiều rào cản, gồm lọc vững chắc, chẳng hạn lọc truyền thống hoặc lọc màng, để loại vật lý nang Giardia, kết hợp khử trùng UV hoặc ozone rất hiệu quả với các ký sinh trùng chịu clo này. Bảo vệ nguồn và duy trì tính toàn vẹn mạng phân phối cũng thiết yếu.

Tìm hiểu công nghệ lọc nước

Tài liệu tham khảo