Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Quá trình tuyển nổi trong xử lý nước

Tìm hiểu nguyên lý và ứng dụng tuyển nổi tự nhiên, hỗ trợ và cưỡng bức, gồm DAF, để tách rắn–lỏng hiệu quả trong xử lý nước.

Tuyển nổi là quá trình tách rắn–lỏng hoặc lỏng–lỏng quan trọng, được dùng khi khối lượng riêng của hạt cần loại bỏ thấp hơn chất lỏng chứa chúng. Khác với lắng dựa vào trọng lực kéo hạt nặng xuống, tuyển nổi tận dụng lực nổi để nâng hạt nhẹ hơn hoặc hạt được làm nhẹ bằng cách gắn bọt khí.

Quá trình này có vai trò cơ bản trong nhiều ứng dụng xử lý nước và nước thải, cung cấp phương pháp hiệu quả để loại chất béo, dầu, mỡ (FOG), chất rắn lơ lửng và cả một phần hữu cơ hòa tan.

Các loại tuyển nổi

Quá trình tuyển nổi được chia thành ba loại chính theo cách tạo hoặc tăng lực nổi:

Tuyển nổi tự nhiên

Tuyển nổi tự nhiên xảy ra khi chênh lệch khối lượng riêng sẵn có giữa hạt và chất lỏng đủ để phân tách. Điều này thường gặp ở dầu và mỡ vốn nhẹ hơn nước, cho phép chúng nổi lên bề mặt mà không cần can thiệp bên ngoài.

Tuyển nổi hỗ trợ

Tuyển nổi hỗ trợ áp dụng khi hạt có khả năng nổi tự nhiên nhưng cần tác động bên ngoài để nâng hiệu quả phân tách. Có thể dùng khuấy nhẹ hoặc điều hòa hóa học (ví dụ keo tụ/tạo bông) nhằm thúc đẩy hạt kết tụ, tăng lực nổi hiệu dụng và tốc độ nổi.

Tuyển nổi cưỡng bức

Tuyển nổi cưỡng bức dùng khi bản thân hạt không có lực nổi tự nhiên. Trong quá trình này, khối lượng riêng hiệu dụng của hạt được giảm nhân tạo để hỗ trợ nổi. Thực hiện bằng cách đưa bọt khí (thường là không khí) gắn vào hạt, tạo tổ hợp “hạt–khí” có khối lượng riêng thấp hơn chất lỏng xung quanh.

Hai ví dụ nổi bật của tuyển nổi cưỡng bức gồm:

  • Tuyển nổi khí hòa tan (DAF): Hòa tan không khí vào nước dưới áp suất, rồi giải phóng ở áp suất khí quyển trong bể tuyển nổi. Giảm áp đột ngột tạo hàng triệu bọt khí cực nhỏ, thường 40 đến 70 micromet (µm) hoặc 1.6 đến 2.8 mils, hình thành và gắn vào hạt lơ lửng, nâng chúng lên bề mặt để loại bỏ.
  • Tuyển nổi cơ học (tuyển nổi bọt): Chủ yếu dùng trong ngành khoáng sản, tuyển nổi cơ học dùng bọt khí phân tán, thường lớn hơn bọt DAF, trong khoảng 0.2 đến 2 milimet (mm) hoặc 0.008 đến 0.079 inches. Bọt được tạo bởi thiết bị khuấy cơ học hoặc bộ phân phối khí và gắn vào hạt kỵ nước, hình thành lớp bọt có thể gạt bỏ.

Thông số ứng dụng của quá trình tuyển nổi

Thông số vận hành cụ thể thay đổi nhiều theo loại tuyển nổi và tính chất nước cần xử lý. Bảng dưới tổng hợp thông số chính cho các ứng dụng tuyển nổi trong xử lý nước.

Quá trình tuyển nổiLượng khí dùng (Nl.m⁻³ nước)Kích thước bọtĐiện năng đầu vào (Wh.m⁻³ xử lý)Thời gian lưu lý thuyết (min)Tải trọng thủy lực bề mặt (m·h⁻¹)
Tuyển nổi hỗ trợ (loại mỡ)100-400 L/m³ (3.7-14.8 ft³/1000 US gal)2-5 mm (0.079-0.197 in)5-10 Wh/m³ (0.06-0.13 BTU/US gal)5-15 min10-30 m/h (32.8-98.4 ft/h)
Tuyển nổi cơ học (tuyển nổi bọt)~10,000 L/m³ (370 ft³/1000 US gal)0.2-2 mm (0.008-0.079 in)60-120 Wh/m³ (0.77-1.54 BTU/US gal)4-16 minChưa được nêu
Tuyển nổi khí hòa tan (DAF) (làm trong)15-50 L/m³ (0.56-1.85 ft³/1000 US gal)40-70 µm (1.6-2.8 mils)40-80 Wh/m³ (0.51-1.02 BTU/US gal)20-40 min (không tính tạo bông)3-10 m/h (9.8-32.8 ft/h)

Lưu ý: Nl.m⁻³ là lít không khí chuẩn trên mét khối nước, đo tại điều kiện chuẩn (0°C/32°F và 1 atm).

Gợi ý kỹ thuật AquaChain

Khi triển khai DAF, theo dõi đều đặn áp suất bão hòa khí và phân bố kích thước bọt tạo ra. Áp suất chưa tối ưu có thể tạo không đủ bọt, còn bọt quá lớn (thường do thiếu áp hoặc thiết kế vòi kém) ít hiệu quả hơn trong gắn vào và nâng hạt mịn, làm giảm đáng kể hiệu quả làm trong. Bảo trì định kỳ bồn bão hòa và van giảm áp là yếu tố quan trọng.

Câu hỏi thường gặp

Ưu điểm chính của tuyển nổi so với lắng thông thường là gì?

Tuyển nổi đặc biệt hiệu quả để loại hạt nhẹ hơn nước hoặc có khối lượng riêng tương tự, vốn lắng rất chậm hoặc không lắng. Quá trình thường cần diện tích nhỏ hơn, phân tách nhanh hơn và có thể đạt nồng độ chất rắn trong bùn cao hơn lắng thông thường.

Tuyển nổi có thể loại bỏ hiệu quả những loại chất ô nhiễm nào?

Tuyển nổi có hiệu quả cao với chất béo, dầu, mỡ (FOG), tảo, chất rắn lơ lửng (SS) và nhiều hạt keo. Công nghệ cũng dùng để làm đặc bùn sinh học và tách các chất thải công nghiệp cụ thể.

Tiền xử lý hóa học ảnh hưởng hiệu quả tuyển nổi như thế nào?

Tiền xử lý hóa học, thường bằng keo tụ và tạo bông, quan trọng với nhiều quá trình tuyển nổi, đặc biệt DAF. Chất keo tụ trung hòa điện tích hạt để chúng kết cụm, còn chất tạo bông nối các cụm thành bông lớn hơn, bền hơn, dễ gắn bọt khí hơn và tăng đáng kể hiệu quả loại bỏ.

Tối ưu các quá trình lọc