Trở về danh mục thuật ngữ

Thuật ngữ xử lý nước

Các phương pháp khử trùng tiên tiến trong xử lý nước

So sánh chất khử trùng hóa học, gồm ozone, với xử lý UV vật lý, dựa trên giảm vi sinh đã xác nhận, bảo vệ bằng dư lượng và kiểm soát sản phẩm phụ.

Khử trùng nước là quá trình quan trọng trong xử lý nước, được thiết kế để loại bỏ hoặc bất hoạt vi sinh vật gây bệnh, bảo đảm an toàn nước cho nhiều ứng dụng. Hướng dẫn này trình bày các chất và phương pháp khử trùng hóa học và phi hóa học thường dùng.

Tìm hiểu khử trùng nước

Khử trùng nước sử dụng tác nhân hoặc phương pháp để kiểm soát quần thể vi sinh, ngăn bệnh truyền qua nước. Lựa chọn chất khử trùng phụ thuộc chất lượng nước, vi sinh vật mục tiêu, tác dụng dư lượng yêu cầu và khả năng hình thành sản phẩm phụ.

Chất khử trùng hóa học

Chất khử trùng hóa học là chất dùng để tiêu diệt hoặc bất hoạt vi sinh vật gây bệnh bằng phản ứng hóa học.

Clo (Cl₂)

Chất khử trùng được dùng rộng rãi và có hiệu quả chi phí. Clo có hiệu quả cao đối với phần lớn vi khuẩn và virus, cung cấp tác dụng khử trùng dư trong hệ thống phân phối và giúp kiểm soát tảo, màng nhầy. Việc sử dụng cần quản lý cẩn thận để ngăn hình thành sản phẩm phụ khử trùng (DBPs) và quản lý an toàn.

Natri hypochlorite (NaClO)

Thường được gọi là chất tẩy trắng, natri hypochlorite là phương án thuận tiện và an toàn hơn so với clo khí cho hệ thống nhỏ hoặc nơi việc xử lý khí là mối quan tâm. Nó giải phóng axit hypochlorous (HOCl) trong nước, là tác nhân khử trùng hoạt động.

Chlorine dioxide (ClO₂)

Chlorine dioxide có thể bất hoạt một số vi sinh vật trong điều kiện dư lượng và tiếp xúc đã xác nhận. Cryptosporidium có thể cần CT lớn hơn nhiều so với ozone, vì vậy không suy ra khả năng kiểm soát thường quy chỉ từ tên chất oxy hóa. Đánh giá chlorite và chlorate cùng DBPs chứa clo, và xác nhận dư lượng cần thiết cho ứng dụng đã chọn.

Chloramine (NH₂Cl, NHCl₂, NCl₃)

Chương trình duy trì dư lượng trong nước uống chủ động dùng monochloramine (NH₂Cl), không dùng các hỗn hợp dichloramine (NHCl₂) và trichloramine (NCl₃) thay thế tùy ý. Monochloramine có thể tồn tại lâu hơn clo tự do và giảm một số THMs/HAAs, nhưng cần kiểm soát hóa học clo–ammonia, quản lý nitrat hóa và xác nhận theo từng sinh vật; không phải khử trùng sơ cấp chung cho mọi trường hợp.

Hydrogen peroxide (H₂O₂)

Hydrogen peroxide là chất oxy hóa dùng trong ứng dụng đã xác nhận và quá trình oxy hóa nâng cao (AOPs). Phân hủy thành nước và oxy không chứng minh nước thải vô hại: peroxide dư và sản phẩm phản ứng vẫn phải kiểm soát. Không dùng thay chương trình khử trùng độc lập đủ điều kiện nếu chưa xác nhận vi sinh và tiếp xúc.

Ion hóa đồng/bạc

Phương pháp này giải phóng ion đồng (Cu²⁺) và bạc (Ag⁺) tích điện dương vào nước. Những ion này có tác dụng khử trùng ở nồng độ thấp, phá vỡ chức năng tế bào vi sinh. Phương pháp thường dùng trong ứng dụng chuyên biệt như tháp giải nhiệt, bệnh viện và hồ bơi, và có hiệu quả với hình thành màng sinh học và vi khuẩn Legionella.

Brom (Br₂)

Sản phẩm chứa brom được dùng trong ứng dụng hồ bơi và spa được phê duyệt. Tuân thủ yêu cầu dư lượng, pH và thao tác của sản phẩm; nguy cơ kích ứng và sản phẩm phụ phụ thuộc liều, hóa học nước và phơi nhiễm, thay vì mặc định vượt trội hơn clo.

Peroxone

Peroxone kết hợp ozone và hydrogen peroxide để thúc đẩy hóa học gốc hydroxyl (•OH). Loại bỏ phụ thuộc hợp chất, chất bắt giữ gốc, liều và truyền chất; không suy ra sự phá hủy mọi chất ô nhiễm bền vững hoặc khoáng hóa hoàn toàn. Thêm peroxide có thể thay đổi ozone dư, nên bất hoạt vi sinh phải được xác nhận riêng.

Axit peracetic (PAA)

Axit peracetic là chất khử trùng oxy hóa dùng trong nước thải, chế biến thực phẩm và ứng dụng khác đủ điều kiện. Hỗn hợp thương mại thường còn chứa hydrogen peroxide và axit acetic; peroxide không chỉ là sản phẩm phân hủy PAA vô hại. Xác nhận giảm sinh vật mục tiêu, tiếp xúc, chất oxy hóa dư, tải hữu cơ và tác động đến nguồn tiếp nhận.

Tạo ozone tại chỗ và xử lý UV vật lý

Tạo tại chỗ không khiến ozone trở thành phương pháp phi hóa học; UV sử dụng chiếu xạ vật lý. Cả hai cần vận hành đã được xác nhận và bảo vệ phía sau phù hợp.

Ozone (O₃)

Ozone là chất oxy hóa và khử trùng rất mạnh. Nó có hiệu quả cao đối với nhiều mầm bệnh, gồm Cryptosporidium, và còn oxy hóa chất ô nhiễm hữu cơ, vô cơ, cải thiện vị, mùi và màu. Ozone được tạo tại chỗ và không có dư lượng bền trong nước, thường đòi hỏi chất khử trùng thứ cấp.

Tia cực tím (UV)

Khử trùng UV sử dụng bức xạ UV-C để làm hư hại axit nucleic của vi sinh. Chứng minh liều thực sự cung cấp cho sinh vật liên quan, lưu lượng, độ truyền qua, che chắn bởi hạt và tình trạng đèn. UV đơn thuần thường tránh DBPs chứa clo thông thường, nhưng không cho phép khẳng định tuyệt đối không có sản phẩm quang hóa hoặc có dư lượng bền trong mạng phân phối. Duy trì tiền xử lý phù hợp và vận hành thiết bị đã xác nhận.

Sản phẩm phụ khử trùng (DBPs)

Một yếu tố đáng quan tâm trong khử trùng hóa học là hình thành sản phẩm phụ khử trùng (DBPs). Đây là hợp chất tạo ra khi chất khử trùng phản ứng với chất hữu cơ tự nhiên (NOM) hoặc tiền chất khác trong nước. DBPs phổ biến gồm trihalomethane (THMs) và axit haloacetic (HAAs), một số có ảnh hưởng tiềm tàng đến sức khỏe. Quản lý hình thành DBP là khía cạnh chính của thiết kế và vận hành xử lý nước hiện đại.

Ứng dụng công nghệ khử trùng

Khử trùng cần thiết trong nhiều lĩnh vực xử lý nước:

  • Chuẩn bị nước uống: Bảo đảm nước máy an toàn để uống.
  • Xử lý hồ bơi: Duy trì điều kiện vệ sinh trong nước giải trí.
  • Nước tháp giải nhiệt: Ngăn vi sinh phát triển, gồm Legionella, và hình thành màng sinh học để bảo vệ thiết bị và sức khỏe cộng đồng. Tìm hiểu thêm về khử trùng nước tháp giải nhiệt
  • Xử lý nước thải: Giảm tải mầm bệnh trước xả hoặc tái sử dụng.

Gợi ý kỹ thuật AquaChain

Đánh giá đồng thời nền nước, vi sinh mục tiêu và tiền chất sản phẩm phụ khử trùng (DBP). Chọn phương pháp loại bỏ tiền chất đã xác nhận và giám sát chất khử trùng cuối cùng cùng sản phẩm phụ; tiền oxy hóa có thể chuyển hóa chất hữu cơ mà không loại bỏ chúng, và có thể tạo thêm tiền chất hoặc sản phẩm oxy hóa.

Câu hỏi thường gặp

Q1: Các loại chất khử trùng nước chính là gì?

A1: Khử trùng nước được chia khái quát thành phương pháp hóa học (ví dụ: clo, hypochlorite, ozone, chlorine dioxide, chloramine, hydrogen peroxide, axit peracetic, ion hóa đồng/bạc, brom) và phi hóa học (ví dụ: tia cực tím (UV)).

Q2: Vì sao sản phẩm phụ khử trùng (DBPs) đáng quan tâm?

A2: Sản phẩm phụ khử trùng là hợp chất hóa học hình thành khi chất khử trùng phản ứng với chất hữu cơ tự nhiên trong nước. Một số DBPs như trihalomethane (THMs) và axit haloacetic (HAAs) được quản lý vì ảnh hưởng sức khỏe dài hạn tiềm tàng, gồm nguy cơ gây ung thư và sinh sản.

Q3: Yếu tố nào ảnh hưởng hiệu quả khử trùng?

A3: Hiệu quả khử trùng phụ thuộc nhiều yếu tố, gồm loại và nồng độ chất khử trùng, thời gian tiếp xúc, nhiệt độ nước, pH, độ đục, và loại cùng nồng độ vi sinh hiện diện.

Tài liệu tham khảo