Hiệu quả của bộ lọc rất quan trọng trong xử lý nước, nhưng thuật ngữ mô tả hiệu suất loại bỏ hạt có thể phức tạp và không thống nhất. Hướng dẫn này giải thích hai cấp lọc thường được công bố nhất: tuyệt đối và danh nghĩa, cùng khái niệm cấp lọc trung bình. Hiểu sự khác biệt giúp thiết kế và vận hành hệ thống hiệu quả.
Cơ sở về cấp lọc
Cấp lọc mô tả khả năng giữ lại các hạt có kích thước nhất định khỏi chất lưu. Bộ lọc ghi "10 micron" (m) thể hiện khả năng nhất định trong việc giữ hạt nhỏ tới 10 micromet. Tuy nhiên, ý nghĩa chính xác phụ thuộc vào phương pháp và tiêu chuẩn thử dùng để xác định cấp đó. Nếu thiếu thông tin này, chỉ riêng con số không thể mô tả đầy đủ hiệu quả lọc.
Cần phân biệt kích thước lỗ đo được với cấp giữ hạt. Cấp giữ hạt phải nêu hiệu suất, vật liệu thử thách và phương pháp thử; chỉ đo kích thước lỗ không chứng minh khả năng loại bỏ vi sinh vật hoặc hạt trong vận hành.
Cấp lọc tuyệt đối
Cấp lọc tuyệt đối là công bố của nhà sản xuất về khả năng giữ hạt tại kích thước xác định, thường biểu thị bằng micromet (m). Các định nghĩa khác nhau: nhà cung cấp có thể báo cáo hiệu suất đo được cao thay vì một ngưỡng cắt kích thước lỗ theo nghĩa đen. Hãy yêu cầu làm rõ hiệu suất và điều kiện thử mà nhãn này đại diện.
Cấu trúc lỗ đồng đều có thể hỗ trợ khả năng giữ hạt lặp lại ổn định, nhưng nhãn "tuyệt đối" tự nó không chứng minh loại bỏ 100% mọi hạt lớn hơn trong tất cả điều kiện. Cần kiểm tra kết quả giữ hạt định lượng và giới hạn phát hiện của phép thử.
Kết quả giữ hạt trong phòng thí nghiệm áp dụng cho chất lưu, hạt thử thách, lưu lượng, chênh áp và tải lượng đã nêu. Các điều kiện này không phải lúc nào cũng là áp suất thấp hoặc dòng không xung động; hãy so sánh quy trình thử thực tế với chế độ vận hành dự kiến.
- Hình dạng hạt: Các chất ô nhiễm thực tế không phải những hình cầu hoàn hảo. Hai kích thước tuyến tính của hạt có thể nhỏ hơn nhiều so với kích thước danh nghĩa, cho phép hạt đi qua khe tưởng như nhỏ hơn, chẳng hạn hạt hình trụ lọt qua khe hẹp.
- Hình dạng phần tử lọc: Hình dạng vật lý của phần tử lọc có thể làm thay đổi kích thước và độ đồng đều của lỗ, khiến kích thước lỗ tuyệt đối theo lý thuyết không tương ứng với diện tích lỗ thực sự tham gia lọc.
- Ảnh hưởng của tải lượng: Chất rắn bị giữ lại có thể tạo bánh lọc hoặc lấp các đường dẫn trong vật liệu lọc chiều sâu, làm thay đổi độ thấm và khả năng giữ hạt. Trong một số điều kiện, tăng tải có thể cải thiện thu giữ, nhưng thay đổi áp suất, hư hỏng hoặc giải phóng hạt đã giữ có thể làm giảm hiệu quả; chênh áp tăng cũng ảnh hưởng lưu lượng khả dụng.
Khi mua sắm, hãy so sánh kết quả định lượng ở kích thước hạt liên quan, thay vì chỉ nhìn chữ "tuyệt đối". Đồng thời kiểm tra độ kín của gioăng, đường đi tắt qua vỏ và mức thay đổi áp suất cho phép, vì hệ thống đã lắp có thể hoạt động khác với phần tử lọc được thử riêng.
Cấp lọc danh nghĩa
Cấp lọc danh nghĩa là công bố loại bỏ do nhà cung cấp định nghĩa tại kích thước xác định, cũng thường biểu thị bằng micromet (m). Hiệu suất có thể dựa trên khối lượng hoặc số đếm hạt, và vật liệu thử thách thay đổi; cả tỷ lệ phần trăm lẫn cơ sở thử đều không có một quy định chung.
Ví dụ: Công bố "90% tại 10 micron (m)" phải nêu rõ 90% được tính theo khối lượng hay số đếm hạt, và áp dụng cho khoảng kích thước hạt nào. Không được mặc nhiên coi đây là bằng chứng loại bỏ tương đương đối với mọi hạt 10 m trở lên trong vận hành.
Cấp này biểu thị một giá trị hiệu suất danh nghĩa, hay chính xác hơn là mức độ lọc. Tuy nhiên, hiệu suất giữ hạt của bộ lọc danh nghĩa chịu ảnh hưởng đáng kể bởi áp suất vận hành, nồng độ chất ô nhiễm và lưu lượng.
Do định nghĩa và phép thử danh nghĩa khác nhau, riêng nhãn này không đủ để so sánh nhà cung cấp hoặc nghiệm thu hiệu quả trong ứng dụng quan trọng. Cần lấy các kết quả đo làm cơ sở và giới hạn vận hành được công bố.
Cấp lọc trung bình
Cấp lọc trung bình cũng cần được định nghĩa rõ. Kích thước lỗ trung bình được báo cáo mô tả cấu trúc lỗ; nó không xác định một kích thước hạt chung mà từ đó quá trình loại bỏ có hiệu quả bắt đầu.
Phép thử điểm sủi bọt chỉ ra đường lỗ hiệu dụng lớn nhất trong điều kiện làm ướt quy định. Phép thử lỗ theo lưu lượng trung bình sử dụng một quy trình khác dựa trên lưu lượng; chỉ quan sát điểm sủi bọt bằng mắt không phải phép đo lỗ trung bình. Cả hai không thay thế phép thử giữ hạt phù hợp với ứng dụng.
Gợi ý kỹ thuật của AquaChain
Khi chọn bộ lọc cho ứng dụng quan trọng, không chỉ dựa vào cấp micromet tuyệt đối hoặc danh nghĩa. Hãy hỏi tiêu chuẩn thử cụ thể, chẳng hạn ISO hoặc ASTM, và tỷ số Beta (x=y) nếu có, vì tỷ số này cung cấp phép đo hiệu suất giữ hạt rõ hơn trong điều kiện xác định. Cân nhắc lưu lượng, áp suất vận hành và tải chất ô nhiễm để hiệu quả thực tế đáp ứng yêu cầu, thay vì chỉ phù hợp với cấp lọc lý thuyết.
Câu hỏi thường gặp
Q1: Vì sao cấp "tuyệt đối" không thực sự tuyệt đối trong thực tế?
A1: Nhãn này không có định nghĩa định lượng thống nhất. Khả năng giữ hạt thực tế phụ thuộc vào phép thử được công bố và điều kiện vận hành sau lắp đặt, bao gồm hình dạng hạt, thay đổi áp suất, tải lượng, gioăng kín và đường đi tắt.
Q2: Hạn chế chính của cấp lọc danh nghĩa là gì?
A2: Tỷ lệ như 90% tại 10 µm chưa đầy đủ nếu thiếu cơ sở khối lượng/số đếm, hạt thử thách và điều kiện thử. Định nghĩa giữa các nhà cung cấp có thể khác nhau, và áp suất cùng tải lượng vận hành thực tế có thể làm thay đổi hiệu quả.
Q3: Phép đo kích thước lỗ trung bình bổ sung gì cho cấp giữ hạt?
A3: Khi phương pháp đo được xác định, nó giúp mô tả cấu trúc lỗ. Điểm sủi bọt và phép đo lỗ theo lưu lượng trung bình phản ánh các đặc tính khác nhau; không phép đo nào tự nó dự báo khả năng giữ hạt thực tế hoặc chứng minh một bộ lọc tốt hơn bộ lọc khác.
Để tìm hiểu thêm về hiệu quả và lựa chọn bộ lọc, xem bài viết về lọc.